Spis Treści | Poradnik Emerytalny 2026

0 Jak korzystać z tego poradnika?

0.1. Dla kogo jest ten poradnik?
0.2. Jak czytać – od czego zacząć w zależności od wieku i sytuacji?
0.3. Co to w ogóle znaczy emerytura państwowa i kto mi będzie płacił? – słowniczek najważniejszych pojęć.
0.4. Ograniczenia poradnika – co się może zmieniać (kwoty, progi, przepisy).
0.5. Lista rzeczy, które warto mieć pod ręką (P60, National Insurance number, dokumenty z ZUS, itp.)

1 System emerytalny w Polsce i w Wielkiej Brytanii – w pigułce

1.1. Jak działa emerytura w Polsce? (ZUS/KRUS, minimalny staż, wiek emerytalny kobiet i mężczyzn).
1.2. Jak działa emerytura w UK? – State Pension vs Workplace/Private Pension.
1.3. Najważniejsze różnice PL vs UK z perspektywy Polaka mieszkającego na Wyspach.
1.4. Co to znaczy „lata składkowe” w Polsce, a co w UK?
1.5. Jak działa koordynacja emerytur między krajami (UE + umowy dwustronne) – ogólny zarys.

2 Brytyjska państwowa emerytura (State Pension) – zgłębiamy temat

2.1. Kto ma prawo do State Pension i co to jest „New State Pension”?
2.2. Wiek emerytalny w UK – obecne zasady i planowane podwyżki.
2.3. Ile lat składkowych trzeba mieć, żeby cokolwiek dostać? (mit „magicznych 10 lat”).
2.4. Pełna emerytura vs częściowa – jak przelicza się pojedynczy rok składkowy?

3 Składki National Insurance i „lata do emerytury”

3.1. Rodzaje składek NI (Class 1, 2, 3, 4) – które dotyczą zwykłego pracownika, a które samozatrudnionych?
3.2. Progi zarobków: kiedy składka jest niepobierana, a rok i tak się liczy?
3.3. Ile realnie trzeba zarobić w roku, żeby był zaliczony jako „pełny” rok do State Pension?
3.4. Kiedy nasze lata się nie liczą? – typowe pułapki (niski etat, brak NI, płacenie „za mało”).
3.5. Jak sprawdzić swoją historię składek i prognozę emerytury? (Personal Tax Account, HMRC, listownie, Future Pension Centre).

4 Uzupełnianie brakujących lat – dopłaty, kredyty, „tani rok do emerytury”

4.1. National Insurance Credits – lata „za darmo” (child benefit, opieka nad osobą niepełnosprawną, zasiłki UC, JSA, ESA, chorobowe itp.) + transfer składek Child Benefit.
4.2. Dopłacanie dobrowolnych składek (Class 3) – zasady, limity wstecz, kiedy to ma sens?
4.3. Jak w praktyce opłacić składki i uzupełnić luki?
4.4. „Tani rok do emerytury” poprzez samozatrudnienie (self-employed + Class 2) – jak to działa w praktyce oraz formularz CF83.
4.5. Typowe błędy przy dopłatach (płacenie bez sprawdzenia, czy rok i tak już jest pełny).

5 Pracownicze i prywatne emerytury w UK (Workplace / Personal Pension)

5.1. Czym jest Workplace Pension i dlaczego większość pracowników została „auto-enrolled”? - przypisania bez pytania.
5.2. Składki: ile dokłada pracownik, ile pracodawca, a ile „ulga podatkowa”?
5.3. Co się dzieje, gdy zmieniasz pracę – dlaczego możesz mieć kilka funduszy i o tym nie wiedzieć?
5.4. Jak odnaleźć swoje stare fundusze emerytalne (pension tracing, pay-slipy, kontakt z byłymi pracodawcami)?
5.5. Limity wpłat i konsekwencje podatkowe (annual allowance, niższe limity po wypłacie środków, wypłata 25% „tax free” i opodatkowanie pozostałej części).
5.6. Kiedy i jak można wypłacić środki z funduszy (od 55/57 roku życia, poważna choroba)?

6 Wcześniejsza, późniejsza i „łączona” emerytura w UK

6.1. Czy da się przejść w UK na wcześniejszą państwową emeryturę? – brutalna prawda.
6.2. Wcześniejsza emerytura z funduszy pracowniczych/prywatnych – plusy i minusy.
6.3. Odraczanie pobierania State Pension – o ile rośnie świadczenie i kiedy to ma sens?
6.4. Praca po osiągnięciu wieku emerytalnego – co się zmienia w składkach i podatkach?
6.5. Najczęstsze nieporozumienia: „Będę pracować jeszcze 3 lata, żeby dobić do 10 lat”, „po 66 dalej nabijam staż”.

7 Dodatkowe świadczenia dla seniorów w UK (nie tylko emerytura)

7.1. Pension Credit – co to jest, kto może dostać, dlaczego warto złożyć wniosek nawet przy polskiej emeryturze?
7.2. Housing Benefit i dopłata / ulga w Council Tax po osiągnięciu wieku emerytalnego.
7.3. Attendance Allowance – „renta” dla osób z problemami zdrowotnymi na emeryturze.
7.4. Jak emerytura (polska i brytyjska) wpływa na Universal Credit i inne zasiłki?
7.5. Obowiązek zgłaszania wszystkich dochodów – jak uniknąć nadpłat i zwrotów zasiłków?
7.6. Co zrobić, gdy ktoś bliski w UK jest w wieku emerytalnym i brakuje mu „na życie”?

8 Polska emerytura ZUS/KRUS – podstawy dla osób mieszkających w UK

8.1. Wiek emerytalny i minimalny staż w Polsce (kobiety, mężczyźni, wcześniejsze emerytury).
8.2. Jak wyliczana jest emerytura z ZUS?
8.3. Jakie rodzaje emerytur mogą mieć znaczenie dla osób, które wyjechały do UK?
8.4. Jakie dokumenty z Polski warto zgromadzić, zanim zaczniemy wnioskować?
8.5. Czy warto „przyspieszać” polską emeryturę, mieszkając nadal na Wyspach – główne plusy i minusy?

9 Jak wnioskować o polską emeryturę, mieszkając w UK?

9.1. Dlaczego wniosek powinien startować z UK (International Pension Centre), a nie „z okienka w ZUS”?
9.2. Jeden wniosek – kilka krajów: jak jednym formularzem ogarnąć Polskę, UK i inne państwa UE/EEA?
9.3. Dokument P45 i wymóg zakończenia zatrudnienia – na czym to polega i skąd ten wymóg?
9.4. Nowe zasady po zmianach w Polsce – ryzyko „zwolnienia się na jeden dzień” i ponownego zatrudnienia u tego samego pracodawcy.
9.5. Co się dzieje po wysłaniu wniosku z UK? – wymiana informacji między IPC a ZUS.
9.6. Jak wygląda korespondencja z ZUS, gdy jesteś rezydentem UK (adres, konto bankowe, formularze)?

10 „Łączenie” polskiej i brytyjskiej emerytury – co jest możliwe, a co jest mitem?

10.1. Czego nie da się zrobić: dlaczego nie można przelać składek z ZUS do UK ani odwrotnie?
10.2. Wykorzystanie lat przepracowanych w Polsce do nabycia prawa do emerytury w UK (gdy jest mniej niż 10 lat).
10.3. Jak lata z UK liczą się przy emeryturze z ZUS?
10.4. Najczęstsze scenariusze i błędy Polaków.
10.5. Opcja „nie brać” emerytury z ZUS osobno, tylko wliczyć lata polskie do brytyjskiej – kiedy to w ogóle wchodzi w grę i na czym to polega?
10.6. Jak planować, żeby nie przepracować lat „na marne”?

11 Rezydencja podatkowa – gdzie płacisz podatek od swoich emerytur?

11.1. Co to znaczy być rezydentem podatkowym UK? – trzy kluczowe pytania.
11.2. Rezydencja podatkowa w Polsce – centrum interesów życiowych, zasada 183 dni itd.
11.3. Jak rozstrzygać sytuacje „sporne” – gdy życie jest podzielone między dwa kraje?
11.4. Umowa o unikaniu podwójnego opodatkowania między Polską a Wielką Brytanią – co realnie z niej wynika dla nas?
11.5. Kiedy podatek od polskiej emerytury powinien być płacony w Polsce, a kiedy w UK?
11.6. Rezydencja, a zasiłki – dlaczego UK tak bardzo interesuje się Twoimi dochodami z Polski?

12 Jak rozliczać polską emeryturę w UK (Self Assessment, ulgi, zaległości)?

12.1. Kiedy masz obowiązek rozliczać polską emeryturę w UK?
12.2. Rejestracja do Self Assessment (Business Tax Account, numer UTR) – krok po kroku.
12.3. Jak technicznie wpisać polską emeryturę w zeznaniu rocznym?
12.4. Różne lata podatkowe: 6 kwietnia–5 kwietnia vs 1 stycznia–31 grudnia – jak to pogodzić w praktyce?
12.5. Zasada Foreign Tax Credit – jak odliczyć podatek lub składkę pobraną w Polsce?
12.6. Co jeśli ZUS „nie powinien” pobierać podatku, a jednak go pobiera – jak to uporządkować?
12.7. Jak nadrobić zaległe rozliczenia za poprzednie lata i zminimalizować kary?

13 Wymiana informacji między ZUS, DWP i HMRC – system RINA, kontrole i kary

13.1. Czym jest system RINA i jakie dane są wymieniane między Polską a UK?
13.2. W jakich sytuacjach brytyjskie urzędy „zaglądają” do Twoich danych w ZUS?
13.3. Ryzyka dla osób, które:
- pobierają polską emeryturę i nie zgłaszają jej w UK,
- pobierają zasiłki (np. Universal Credit) i nie zgłaszają dochodów z Polski.
13.4. Skutki: dopłata podatku, zwrot zasiłków, kary – realne scenariusze.
13.5. Jak się „wyprostować”, zanim urząd zapuka pierwszy? – plan naprawczy krok po kroku.
13.6. Dlaczego era „nikt się nie dowie” się kończy? – zmiana podejścia administracji po obu stronach.

14 Strategia życiowa: zostać w UK czy wrócić do Polski? – pod kątem emerytury

14.1. Jak Twoja decyzja o powrocie/zostaniu wpływa na emeryturę z UK i Polski?
14.2. Kiedy wracać, jeśli chcesz:
- mieć prawo do brytyjskiej emerytury,
- zmaksymalizować brytyjską emeryturę.
14.3. Gdzie lepiej być rezydentem podatkowym na emeryturze? – plusy i minusy.
14.4. Waluta, kursy i koszty życia – realna wartość emerytury z UK w Polsce i odwrotnie.
14.5. Przykładowe plany:
- „Pracuję w UK do 66/67, potem wracam”
- „Emerytura w dwóch krajach, ale mieszkam głównie w Polsce”
- „Zostaję w UK na stałe, ale mam emeryturę z ZUS”

15 Narzędzia, formularze, linki i gotowe checklisty

15.1. Brytyjskie strony rządowe i numery telefonów, które musisz znać (HMRC, gov.uk, DWP, pension forecast, residency checker, pension tracing service itd.).
15.2. Kluczowe formularze i nazwy, które przewijają się w poradniku (Self Assessment, P45, UTR itp.).
15.3. Polska strona ZUS i e-Urzędy – co da się załatwić online z UK?

16 Najczęstsze mity, błędy i odpowiedzi na pytania z życia wzięte (FAQ)

16.1. 15 najczęstszych mitów, m.in.:
- „Jak będę robić nadgodziny, to dostanę wyższą emeryturę”
- „Po 66 dalej naliczają mi lata”
- „Bez 10 lat w UK emerytura przepada”
- „Jak ZUS pobiera podatek, to w UK już nic nie muszę robić”
- „Nie przyznam się w ZUS/UK, że mieszkam/pracuję w drugim kraju – będzie lepiej”
16.2. Najczęstsze błędy przy wnioskowaniu o polską emeryturę z UK.
16.3. Najczęstsze błędy przy rozliczaniu polskiej emerytury w UK.

Wiedza to potęga. I spokojna głowa.